Imigede yaseSterkfontein
| Imigede yaseSterkfontein, ISidabuko Sesintu | |
|---|---|
| Indawo | Gauteng, South Africa |
| Izinkombandawo | 26°00′57″S 27°44′05″E / 26.0157°S 27.7346°ECoordinates: 26°00′57″S 27°44′05″E / 26.0157°S 27.7346°E |
| Isungulwe | Yamenyezelwa njengeSiza Sefagugu Lomhlaba ngowezi-2000 |
| Indikimba ebusayo | Isidabuko Sesintu |

Imigede yaseSterkfontein (ngesibhunu imithombo enamandla) iyiqoqo lemihume yetshemcako ethakazelisa ngokukhethekile kumchazaluntu wanguna etholakala esifundazweni saseGauteng, cishe amakhilomitha angama-40 enyakatho-ntshona neGoli, eNingizimu Afrika, endaweni yaseMuldersdrift eduze nesildildi saseKrugersdorp. Iziza zemivubukulo zaseSwartkrans naseKromdraai zisendaweni efanayo. Imigede yaseSterkfontein iyiSiza Sefagugu Sikazwelonke saseNingizimu Afrika futhi yamenyezelwa njengeSiza Sefagugu Lomhlaba ngowezi-2000. Indawo ekuso yaziwa ngokuthi iSidabuko Sesintu. Imihume yaseSterkfontein nayo iyikhaya lemiqhinqa eminingi yasendle yase-Afrika kufaka phakathi I-Belonogaster petiolata, umqhinqa wempungushe owaziwa ngokwakha izidleke.[1]
Kuye kwatholakala izinsalela eziningi zokuqala zezinkawuntu kulesi siza emashumini ambalwa eminyaka adlule. Lezi ziye zathathwa njenge--Australopithecus, I-Homo yokuqala ne-I-Paranthropus.
Ngowezi-2024 umhume wavalelwa izivakashi ngumnikazi wawo ngenxa yezikhukhula. Imihume yavulelwa umphakathi ngo-15 April 2025.[2]
Umlando wophenyo
[hlela | Hlela umthombo]Ukumba kwanamuhla emigedenikwaqala ngasekupheleni kweminyaka yama-1890 ngabasebenza ezimayini zetshemcko abaqaphela Izintshicwa futhi baziletha eminakweni yosonzululwazi.
Ngowe-1936, abafundi boSolwai Raymond Dart and Dr. Robert Broom baseNyuvesi yaseWitwatersrand baqala ukumba emigedeni. Imigede yabavezela isiphili sokuqala se-Australopithecine, okwenza izinsiolo zikaDart ziqine ukuthi ugebhezi olwaziwa ngeNgane YaseTaung (okuyi- Australopithecus africanus) kwakungukhokho womuntu. Kwake kwama kancane ukumba ngesikhathi seMpi Yomhlaba yesibili, kodwa ngemva kwemppi uRobert Broom waqhubeka nokumba. Ngowe-1947, wathola cishe ugebhezi oluphelele lowesifazane omdala (STS 5) A. africanus (noma cishe owesilisa oyibhungu). UBroom ekuqaleni wasitha ngokuthi ugebhezi lwe- Plesianthropus transvaalensis (olwaseduze ne-Transvaal), kodwa lagcina lwaziwa ngesifenqo salo esithi, Mrs. Ples. Namuhla lolu gebhezi luyingxenye ye- A. africanus.
Ngowe-1984, uPeter Verhulsel, owayeyilungu lohambo lokubhukuda emhumeni olwalucwaninga ngomunye womhume, walahleka futhi ekugcineni wabulawa yindlala ngemva kwamasonto amathathu emhumeni njengoba amaqembu okuhlenga ayengakwazi ukumthola.[3]
Ngowe-1997, amathambo acishe aphelele ohlobo lwesibili lwe-Australopithecus (StW 573) atholwa emihumeni ngURonald J. Clarke; ukukhipha izinsalela engqakeni ezungezile kusaqhubeka. Isikhehle saqanjwa ngokuthi i-Little Foot, njengoba izingxenye zokuqala ezatholakala (ngo-1995, eziseceleni) kwakuwumathambo onyawo. Ukuvubukula kuyaqhubeka kuze kube namuhla, futhi manje kutholakale izinkawuntu ezingama-500, okwenza imigede yaseSterkfontein ibe ngenye yeziza ezicebe kakhulu emhlabeni zezinkawuntu zokuqala. I-Palaeo-Anthropology Scientific Trust (PAST), isikhwama sokuthembela esingasebenzi esimiswe ngo-1993, sixhasa ngaphezu kuka-90% wocwaningo olwenziwe eSterkfontein futhi sasiwusizo ekuqokweni kwayo njenge-World Heritage Site.
Izithombe
[hlela | Hlela umthombo]- Ubungeno obuya eSilberberg Grotto equkethe iLittle Foot
- Ichibi elingaphansi komhlaba emigedeni yaseSterkfontein. Kwashonela umtshuzi oyedwa kulo
- uhlangothi lwechibi emigenei
- Ubuphumo bemigede yaseSterkfontein
Amaphatho
[hlela | Hlela umthombo]- ↑ Keeping 1997.
- ↑ "2025-04 - World renowned Wits Sterkfontein Caves reopen - Wits University". www.wits.ac.za. Kulandwe ngomhlaka 2025-04-25.
- ↑ "Scuba diver lost in cave dies waiting for rescue - UPI Archives". UPI (in i-English). Kulandwe ngomhlaka 2023-10-06.