Jump to content

Imigede yaseSterkfontein

Kubuya ku Wikipedia
Imigede yaseSterkfontein, ISidabuko Sesintu
Indawo Gauteng, South Africa
Izinkombandawo 26°00′57″S 27°44′05″E / 26.0157°S 27.7346°E / -26.0157; 27.7346Coordinates: 26°00′57″S 27°44′05″E / 26.0157°S 27.7346°E / -26.0157; 27.7346
Isungulwe Yamenyezelwa njengeSiza Sefagugu Lomhlaba ngowezi-2000
Indikimba ebusayo Isidabuko Sesintu
Abavubukuli esakhiweni esingaphezu komnyango wemigede yaseSterkfontein

Imigede yaseSterkfontein (ngesibhunu imithombo enamandla) iyiqoqo lemihume yetshemcako ethakazelisa ngokukhethekile kumchazaluntu wanguna etholakala esifundazweni saseGauteng, cishe amakhilomitha angama-40 enyakatho-ntshona neGoli, eNingizimu Afrika, endaweni yaseMuldersdrift eduze nesildildi saseKrugersdorp. Iziza zemivubukulo zaseSwartkrans naseKromdraai zisendaweni efanayo. Imigede yaseSterkfontein iyiSiza Sefagugu Sikazwelonke saseNingizimu Afrika futhi yamenyezelwa njengeSiza Sefagugu Lomhlaba ngowezi-2000. Indawo ekuso yaziwa ngokuthi iSidabuko Sesintu. Imihume yaseSterkfontein nayo iyikhaya lemiqhinqa eminingi yasendle yase-Afrika kufaka phakathi I-Belonogaster petiolata, umqhinqa wempungushe owaziwa ngokwakha izidleke.[1]

Kuye kwatholakala izinsalela eziningi zokuqala zezinkawuntu kulesi siza emashumini ambalwa eminyaka adlule. Lezi ziye zathathwa njenge--Australopithecus, I-Homo yokuqala ne-I-Paranthropus.

Ngowezi-2024 umhume wavalelwa izivakashi ngumnikazi wawo ngenxa yezikhukhula. Imihume yavulelwa umphakathi ngo-15 April 2025.[2]

Umlando wophenyo

[hlela | Hlela umthombo]
File:Sterkfontein Caves Interior.jpeg
Ingaphakathi lemihume

Ukumba kwanamuhla emigedenikwaqala ngasekupheleni kweminyaka yama-1890 ngabasebenza ezimayini zetshemcko abaqaphela Izintshicwa futhi baziletha eminakweni yosonzululwazi.

Ngowe-1936, abafundi boSolwai Raymond Dart and Dr. Robert Broom baseNyuvesi yaseWitwatersrand baqala ukumba emigedeni. Imigede yabavezela isiphili sokuqala se-Australopithecine, okwenza izinsiolo zikaDart ziqine ukuthi ugebhezi olwaziwa ngeNgane YaseTaung (okuyi- Australopithecus africanus) kwakungukhokho womuntu. Kwake kwama kancane ukumba ngesikhathi seMpi Yomhlaba yesibili, kodwa ngemva kwemppi uRobert Broom waqhubeka nokumba. Ngowe-1947, wathola cishe ugebhezi oluphelele lowesifazane omdala (STS 5) A. africanus (noma cishe owesilisa oyibhungu). UBroom ekuqaleni wasitha ngokuthi ugebhezi lwe- Plesianthropus transvaalensis (olwaseduze ne-Transvaal), kodwa lagcina lwaziwa ngesifenqo salo esithi, Mrs. Ples. Namuhla lolu gebhezi luyingxenye ye- A. africanus.

Ngowe-1984, uPeter Verhulsel, owayeyilungu lohambo lokubhukuda emhumeni olwalucwaninga ngomunye womhume, walahleka futhi ekugcineni wabulawa yindlala ngemva kwamasonto amathathu emhumeni njengoba amaqembu okuhlenga ayengakwazi ukumthola.[3]

Ngowe-1997, amathambo acishe aphelele ohlobo lwesibili lwe-Australopithecus (StW 573) atholwa emihumeni ngURonald J. Clarke; ukukhipha izinsalela engqakeni ezungezile kusaqhubeka. Isikhehle saqanjwa ngokuthi i-Little Foot, njengoba izingxenye zokuqala ezatholakala (ngo-1995, eziseceleni) kwakuwumathambo onyawo. Ukuvubukula kuyaqhubeka kuze kube namuhla, futhi manje kutholakale izinkawuntu ezingama-500, okwenza imigede yaseSterkfontein ibe ngenye yeziza ezicebe kakhulu emhlabeni zezinkawuntu zokuqala. I-Palaeo-Anthropology Scientific Trust (PAST), isikhwama sokuthembela esingasebenzi esimiswe ngo-1993, sixhasa ngaphezu kuka-90% wocwaningo olwenziwe eSterkfontein futhi sasiwusizo ekuqokweni kwayo njenge-World Heritage Site.

Izithombe

[hlela | Hlela umthombo]

Amaphatho

[hlela | Hlela umthombo]
  1. ↑ Keeping 1997.
  2. ↑ "2025-04 - World renowned Wits Sterkfontein Caves reopen - Wits University". www.wits.ac.za. Kulandwe ngomhlaka 2025-04-25.
  3. ↑ "Scuba diver lost in cave dies waiting for rescue - UPI Archives". UPI (in i-English). Kulandwe ngomhlaka 2023-10-06.