Jump to content

Izishomo ezihlonzwe yi-IAU

Kubuya ku Wikipedia
Izishomo ezihlonzwe yi-IAU ekuboniseni okulinganayo (isikhathi B1875.0 )

Kumchazamkhathi wanamuhla, izishomo ezingama-88 ziqashelwa yiNhlangano Yamazwe Yezomkhathi (IAU). Isishomo ngsinye siyisifunda sesibhakabhaka esizungezwe yimigqa yokwenyuka kwesokudla kanye nokwehla, ndawonye simboza yonke indilinga yasezulwini . Imingcele yazo yamukelwa ngokusemthethweni yiNhlangano Yamazwe Yezomkhathi ngowe-1928 futhi yanyatheliswa ngowe-1930.

AmaMesopotamiya asendulo kanye namaGreki kamuva asungula iningi lezishomo ezisenyakatho ezisetshenziswa emhlabeni wonke namuhla, ezibhalwe yisazi sezinkanyezi samaRoma-aseGibhithe uPtolemy . Izshomo eziseduze ne- ecliptic zibizwa ngokuthi icathamo. Lapho abahloli behlola izishomo zesibhakabhaka saseningizimu, ogqayinyanga baseYurophu baphakamisa izishomo ezintsha zaleso sifunda, kanye nalezo zokugcwalisa izikhala phakathi kwezinkanyezi zendabuko. Ngenxa yemvelaphi yazo yamaRoma neyaseYurophu, zonke izishomo zanikwa amagama lesiLatini, kodwa ngesiZulu zinawo amagama azo. Ngowe-1922, iNhlangano Yamazwe Yezomkhathi Union yamukela izifinyezo zezinhlamvu ezintathu zezishomo ezingama-89, uhlu lwanamuhla lwama-88 kanye ne -Argo . Ngemva kwalokhu, u-Eugène Joseph Delporte wadweba imingcele yezishomo ngazinye ezingama-88 ukuze yonke indawo esibhakabhakeni ibe ngeyesishomo esisodwa. Lapho ongayiyanga bethi into ilele esishomeni esithile, basho ukuthi ibekwe ngaphakathi kwale mingcele echaziwe.

Izishomo zanamuhla

[hlela | Hlela umthombo]

Izishomo ezingama-88 zibonisa izilwane ezingama-42, izinto ezingaphili ezingama-29, kanye nabantu abali-17 noma abalingiswa basenganekwaneni.

Amamgama ezisholo azobhalwa ngesiZulu, uma kwenzeka abhalwe ngesiNgisi, lawo magama azohunyushelwa esiZulini.

Constellation Abbreviations Genitive Origin Meaning Brightest star
IAU NASA Name Vis. mag.
Andromeda
/ænˈdrɒmɪdə/
And Andr Andromedae ancient (Ptolemy) Andromeda (mythological character) Alpheratz 2.06
Antlia
/ˈæntliə/[1]
Ant Antl Antliae 1756, Lacaille, as Antlia Pneumatica (air) pump α Antliae 4.25
Apus
/ˈeɪpəs/
Aps Apus Apodis
/ˈæpoʊdɪs/[2]
1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] bird-of-paradise α Apodis 3.83
Aquarius
/əˈkwɛəriəs/[1]
Aqr Aqar Aquarii ancient (Ptolemy) water-bearer Sadalsuud 2.87
Aquila
/ˈækwɪlə/[1]
Aql Aqil Aquilae ancient (Ptolemy) eagle Altair 0.76
Ara
/ˈɛərə/[2]
Ara Arae Arae
/ˈɛəriː/[2]
ancient (Ptolemy) altar β Arae 2.84
Aries
/ˈɛər(i)iːz/[1][2]
Ari Arie Arietis
/əˈraɪ.ɪtɪs/[2]
ancient (Ptolemy) ram Hamal 2.00
Auriga
/ɔːˈraɪɡə/[1][2]
Aur Auri Aurigae
/ɔːˈraɪdʒiː/[2]
ancient (Ptolemy) charioteer Capella 0.08
Boötes
/boʊˈoʊtiːz/[1]
Boo Boot Boötis ancient (Ptolemy) herdsman Arcturus -0.05
Caelum
/ˈsiːləm/[2]
Cae Cael Caeli
/ˈsiːlaɪ/[2]
1756, Lacaille, as Caelum Sculptorium chisel or engraving tool α Caeli 4.46
Camelopardalis
/kəˌmɛloʊˈpɑːrdəlɪs/[2]
Cam Caml Camelopardalis
/kəˌmɛloʊˈpɑːrdəlɪs/[2]
1613, Plancius[b] giraffe β Camelo­pardalis 4.02
Cancer
/ˈkænsər/[1]
Cnc Canc Cancri ancient (Ptolemy) crab β Cancri 3.52
Canes Venatici
/ˈkeɪniːz vɪˈnætɪsaɪ/[2]
CVn CVen Canum Venaticorum 1690, Firmamentum Sobiescianum, Hevelius hunting dogs Cor Caroli 2.81
Canis Major
/ˈkeɪnɪs ˈmeɪdʒər/[2]
CMa CMaj Canis Majoris ancient (Ptolemy) greater dog Sirius -1.46
Canis Minor
/ˈkeɪnɪs ˈmaɪnər/[2]
CMi CMin Canis Minoris ancient (Ptolemy) lesser dog Procyon 0.34
Capricornus
/ˌkæprɪˈkɔːrnəs/[2]
Cap Capr Capricorni
/ˌkæprɪˈkɔːrnaɪ/[2]
ancient (Ptolemy) sea goat Deneb Algedi 2.83
Carina
/kəˈraɪnə/[1]
Car Cari Carinae ancient (Ptolemy); 1756, Lacaille, split from Argo Navis keel Canopus -0.74
Cassiopeia
/ˌkæsioʊˈpiːə/[1][2]
Cas Cass Cassiopeiae
/ˌkæsioʊˈpiːiː/[2]
ancient (Ptolemy) Cassiopeia (mythological character) Schedar 2.24
Centaurus
/sɛnˈtɔːrəs/[1]
Cen Cent Centauri ancient (Ptolemy) centaur Alpha Centauri -0.27
Cepheus
/ˈsiːfiəs/[2]
Cep Ceph Cephei
/ˈsiːfiaɪ/[2]
ancient (Ptolemy) Cepheus (mythological character) Alderamin 2.46
Cetus
/ˈsiːtəs/[2]
Cet Ceti Ceti
/ˈsiːtaɪ/[2]
ancient (Ptolemy) sea monster (later interpreted as a whale) Diphda 2.02
Chamaeleon
/kəˈmiːliən/[1]
Cha Cham Chamaeleontis 1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] chameleon α Chamae­leontis 4.06
Circinus
/ˈsɜːrsɪnəs/[1]
Cir Circ Circini 1756, Lacaille compasses α Circini 3.19
Columba
/koʊˈlʌmbə/[1]
Col Colm Columbae 1592, Plancius,[b] split from Canis Major dove Phact 2.65
Coma Berenices
/ˈkoʊmə ˌbɛrəˈnaɪsiːz/[2]
Com Coma Comae Berenices
/ ˈkm ˌbɛrəˈnsz/ [2]
ancient (Ptolemy); 1536, Caspar Vopel, split from Leo Berenice's hair β Comae Berenices 4.26
Corona Australis
/ kˈrnə ɔːˈstræl[unsupported input]s[unsupported input]-ˈstr-/ [1][2]
CrA CorA Coronae Australis ancient (Ptolemy) southern crown α Coronae Australis 4.10
Corona Borealis
/ kɵˈrnə ˌbɔəriˈæl[unsupported input]s[unsupported input]-ˈl[unsupported input]s/ [1][2]
CrB CorB Coronae Borealis ancient (Ptolemy) northern crown Alphecca 2.24
Corvus
/ˈkɔːrvəs/[1]
Crv Corv Corvi ancient (Ptolemy) crow Gienah 2.59
Crater
/ˈkreɪtər/[1]
Crt Crat Crateris ancient (Ptolemy) cup δ Crateris 3.56
Crux
/ˈkrʌks/[1]
Cru Cruc Crucis 1589, Plancius, split from Centaurus southern cross Acrux 0.76
Cygnus
/ˈsɪɡnəs/[1]
Cyg Cygn Cygni ancient (Ptolemy) swan or Northern Cross Deneb 1.25
Delphinus
/dɛlˈfaɪnəs/[1]
Del Dlph Delphini ancient (Ptolemy) dolphin β Delphini 3.62
Dorado
/dəˈrɑːdoʊ/
Dor Dora Doradus 1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] mahi-mahi (dolphinfish) α Doradus 3.28
Draco
/ˈdreɪkoʊ/[2]
Dra Drac Draconis
/drəˈkoʊnɪs/[2]
ancient (Ptolemy) dragon Eltanin 2.23
Equuleus
/ɪˈkwuːliəs/[2]
Equ Equl Equulei
/ɪˈkwuːliaɪ/[2]
ancient (Ptolemy) pony α Equulei 3.92
Eridanus
/ɪˈrɪdənəs/[2]
Eri Erid Eridani
/ɪˈrɪdənaɪ/[2]
ancient (Ptolemy) river Eridanus (mythology) Achernar 0.46
Fornax
/ˈfɔːrnæks/
For Forn Fornacis 1756, Lacaille, as Fourneau Chymique (chemical) furnace α Fornacis 3.85
Gemini
/ˈdʒɛmɪnaɪ/[1]
Gem Gemi Geminorum ancient (Ptolemy) twins Pollux 1.14
Grus
/ˈɡrʌs/[2]
Gru Grus Gruis
/ˈɡruːɪs/[2]
1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] crane (bird) Alnair 1.74
Hercules
/ˈhɜːrkjʊliːz/[2]
Her Herc Herculis ancient (Ptolemy) Hercules (mythological character) Korne­phoros 2.81
Horologium
/ˌhɒrəˈlɒdʒiəm, -ˈloʊ-/[1][2]
Hor Horo Horologii 1756, Lacaille pendulum clock α Horologii 3.85
Hydra
/ˈhaɪdrə/[1]
Hya Hyda Hydrae ancient (Ptolemy) Hydra (mythological creature) Alphard 2.00
Hydrus
/ˈhaɪdrəs/[1]
Hyi Hydi Hydri 1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] lesser water snake β Hydri 2.80
Indus
/ˈɪndəs/[1]
Ind Indi Indi 1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] Indian (of unspecified type) α Indi 3.11
Lacerta
/ləˈsɜːrtə/[1]
Lac Lacr Lacertae 1690, Firmamentum Sobiescianum, Hevelius lizard α Lacertae 3.76
Leo
/ˈliːoʊ/[1]
Leo Leon Leonis ancient (Ptolemy) lion Regulus 1.35
Leo Minor
/ˈliːoʊ ˈmaɪnər/[1]
LMi LMin Leonis Minoris 1690, Firmamentum Sobiescianum, Hevelius lesser lion 46 Leonis Minoris 3.83
Lepus
/ˈliːpəs/[2]
Lep Leps Leporis
/ˈlɛpərɪs/[1][2]
ancient (Ptolemy) hare Arneb 2.59
Libra
/ˈlaɪbrə, ˈliː-/[1]
Lib Libr Librae ancient (Ptolemy) balance Zuben­eschemali 2.61
Lupus
/ˈljuːpəs/[1]
Lup Lupi Lupi ancient (Ptolemy) wolf α Lupi 2.30
Lynx
/ˈlɪŋks/[1]
Lyn Lync Lyncis 1690, Firmamentum Sobiescianum, Hevelius lynx α Lyncis 3.14
Lyra
/ˈlaɪrə/[1]
Lyr Lyra Lyrae ancient (Ptolemy) lyre / harp Vega 0.02
Mensa
/ˈmɛnsə/[1]
Men Mens Mensae 1756, Lacaille, as Mons Mensæ Table Mountain (South Africa) α Mensae 5.09
Microscopium
/ˌmaɪkroʊˈskɒpiəm/
Mic Micr Microscopii 1756, Lacaille microscope γ Microscopii 4.68
Monoceros
/məˈnɒsɪrəs/[1][2]
Mon Mono Monocerotis 1613, Plancius[b] unicorn β Monocerotis 3.74
Musca
/ˈmʌskə/[2]
Mus Musc Muscae
/ˈmʌsiː/[1][2]
1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] fly α Muscae 2.69
Norma
/ˈnɔːrmə/[1]
Nor Norm Normae
/ˈnɔːrmiː/[1]
1756, Lacaille carpenter's level γ<sup id="mwBZ8">2</sup> Normae 4.02
Octans
/ˈɒktænz/[2]
Oct Octn Octantis
/ɒkˈtæntɪs/[2]
1756, Lacaille octant (instrument) ν Octantis 3.73
Ophiuchus
/ˌɒfiˈjuːkəs/[1]
Oph Ophi Ophiuchi ancient (Ptolemy) serpent-bearer Rasalhague 2.07
Orion
/oʊˈraɪən/[1]
Ori Orio Orionis
/ ɵˈrən[unsupported input]s[unsupported input]ˌɒriˈn[unsupported input]s/ [2]
ancient (Ptolemy) Orion (mythological character) Rigel 0.13
Pavo
/ˈpeɪvoʊ/[1][2]
Pav Pavo Pavonis
/pəˈvoʊnɪs/[2]
1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] peacock α Pavonis 1.94
Pegasus
/ˈpɛɡəsəs/[1]
Peg Pegs Pegasi ancient (Ptolemy) Pegasus (mythological winged horse) Enif 2.40
Perseus
/ˈpɜːrsiəs/[2]
Per Pers Persei
/ˈpɜːrsiaɪ/[2]
ancient (Ptolemy) Perseus (mythological character) Mirfak 1.82
Phoenix
/ˈfiːnɪks/[1]
Phe Phoe Phoenicis
/fɪˈnaɪsɪs/
1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] phoenix Ankaa 2.38
Pictor
/ˈpɪktər/[2]
Pic Pict Pictoris
/pɪkˈtɔːrɪs/[2]
1756, Lacaille, as Equuleus Pictoris Painter (originally 'painter's easel') α Pictoris 3.27
Pisces
/ˈpaɪsiːz, ˈpɪ-/[1][2]
Psc Pisc Piscium
/ˈpɪʃiəm/[2]
ancient (Ptolemy) fish (plural) Alpherg 3.61
Piscis Austrinus
/ˈpaɪsɪs ɔːˈstraɪnəs/
PsA PscA Piscis Austrini ancient (Ptolemy) southern fish Fomalhaut 1.16
Puppis
/ˈpʌpɪs/[2]
Pup Pupp Puppis
/ˈpʌpɪs/[2]
ancient (Ptolemy); 1756, Lacaille, split from Argo Navis poop deck Naos 2.25
Pyxis
/ˈpɪksɪs/[1]
Pyx Pyxi Pyxidis 1756, Lacaille, as Pyxis Nautica mariner's compass α Pyxidis 3.67
Reticulum
/rɪˈtɪkjʊləm/[1]
Ret Reti Reticuli 1756, Lacaille eyepiece graticule α Reticuli 3.32
Sagitta
/səˈdʒɪtə/[1]
Sge Sgte Sagittae ancient (Ptolemy) arrow γ Sagittae 3.47
Sagittarius
/ˌsædʒɪˈtɛəriəs/[1]
Sgr Sgtr Sagittarii ancient (Ptolemy) archer Epsilon Sagittarii 1.85
Scorpius
/ˈskɔːrpiəs/[1]
Sco Scor Scorpii ancient (Ptolemy) scorpion Antares 0.91
Sculptor
/ˈskʌlptər/[1]
Scl Scul Sculptoris 1756, Lacaille, as Apparatus Sculptoris sculptor (originally 'sculptor's studio') α Sculptoris 4.30
Scutum
/ˈskjuːtəm/[1]
Sct Scut Scuti 1690, Firmamentum Sobiescianum, Hevelius shield (of Sobieski) α Scuti 3.83
Serpens
/ˈsɜːrpɛnz/
Ser Serp Serpentis ancient (Ptolemy) snake Unukalhai 2.62
Sextans
/ˈsɛkstənz/[2]
Sex Sext Sextantis
/sɛksˈtæntɪs/[2]
1690, Firmamentum Sobiescianum, Hevelius sextant α Sextantis 4.49
Taurus
/ˈtɔːrəs/[1]
Tau Taur Tauri ancient (Ptolemy) bull Aldebaran 0.86
Telescopium
/ˌtɛlɪˈskɒpiəm/
Tel Tele Telescopii 1756, Lacaille telescope α Telescopii 3.51
Triangulum
/traɪˈæŋɡjʊləm/
Tri Tria Trianguli ancient (Ptolemy) triangle β Trianguli 3.00
Triangulum Australe
/traɪˈæŋɡjʊləm ɔːˈstræliː, -ˈstreɪ-/
TrA TrAu Trianguli Australis 1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] southern triangle Atria 1.91
Tucana
/tjuːˈkeɪnə/
Tuc Tucn Tucanae 1598, Plancius, Keyser, de Houtman[a] toucan α Tucanae 2.86
Ursa Major
/ˌɜːrsə ˈmeɪdʒər/[1]
UMa UMaj Ursae Majoris ancient (Ptolemy) great bear Alioth 1.77
Ursa Minor
/ˌɜːrsə ˈmaɪnər/[1]
UMi UMin Ursae Minoris ancient (Ptolemy) lesser bear Polaris 1.98
Vela
/ˈviːlə/[1]
Vel Velr Velorum
/vɪˈloʊrəm/
ancient (Ptolemy); 1756, Lacaille, split from Argo Navis sails γ Velorum 1.83
Virgo
/ˈvɜːrɡoʊ/[1]
Vir Virg Virginis ancient (Ptolemy) virgin, maiden Spica 0.97
Volans
/ˈvoʊlænz/[2]
Vol Voln Volantis
/voʊˈlæntɪs/[2]
1598, Plancius, Keyser, de Houtman,[a] as Piscis Volans flying fish γ<sup id="mwCCo">2</sup> Volantis 3.75
Vulpecula
/vʌlˈpɛkjʊlə/[1]
Vul Vulp Vulpeculae 1690, Firmamentum Sobiescianum, Hevelius, as Vulpecula cum Ansere little fox (originally, 'little fox with the goose') α Vulpeculae 4.40
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "oed".
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "random house dictionary".