Jump to content

Sisisi Tolashe

Kubuya ku Wikipedia

UNokuzola Gladys Tolashe (owazalwa mhla zingama-21 Disemba ngowe-1959), owaziwa nangokuthi uSisisi "Sisi" Tolashe, ungusombusazwe waseNingizimu Afrika wase- Mpumalanga Kapa. Njengelungu le- African National Congress (ANC), wayenguNgqongqoshe Wezokuthuthukiswa Komphakathi kusukela ngoJuni wezi-2024 kwaze kwaba ngoMeyi wezi-2026 kanye nomongameli we- ANC Women's League kusukela ngoJulayi wezi-2023.

UTolashe wayeyilungu leSishayamthetho sesiFundazwe saseMpumalanga Kapa phakathi kowezi-2001 nowezi-2008, futhi waphakama waba ngunobhala-jikelele woMbutho Wabesifazane we-ANC ngaphansi kukaMengameli u- Angie Motshekga . Wayengunobhala-jikelele kusukela ngoJulayi wezi-2008 kwaze kwaba yilapho exoshwa ngo-Agasti wezi-2015. Waqhubeka nokusebenza njengosekela-sihlalo ePhalamende Likazwelonke kusukela ngowezi-2016 kuya kpwezi-2018 wabe eseba yimeya yoMasipala Wendawo wase-Enoch Mgijima waseMpualanga Kapa kusukela ngowezi-2018 kuya kowezi-2019. Wabuyela ePhalamende Likazwelonke okhethweni lukazwelonke luka-2019 futhi waqokwa njengomphathi kazwelonke nguMongameli uCyril Ramaphosa ngoMashi kowezi-2023, okokuqala njengePhini likaNgqongqoshe eHhovisi likaMongameli Labesifazane, Intsha nabantu abakhubazekile kwathi, ngemuva kokhetho lukazwelonke lowezi-2024, waba nguNgqongqoshe Wezokuthuthukiswa Komphakathi.

UTolashe ube yilungu lesiGungu Esiphezulu se -ANC kusukela ngoDisemba 2022, futhi wake wakhonza ekomidini phakathi kowezi-2007 nowezi-2017 .

Ukukhula kanye nobushoshovu

[hlela | Hlela umthombo]

UTolashe wazalwa ngomhlaka-21 Disemba 1959 [1] eKomani esifundazweni SaseKapa yangaphambili.[2] Wangena kwezombusazwe ngezinhlangano zentsha enhlanganweni yokulwa nobandlululo futhi wakhonza ezinhlanganweni ezahlukene zomphakathi ngaphansi kwe- United Democratic Front. Ngawo-1980, waboshwa ngaphandle kwecala iminyaka emihlanu - iminyaka emithathu ngaphansi kweSigaba 29 soMthetho Wezokuphepha Kwangaphakathi, kanye neminyaka emibili ngaphansi kwemithethonqubo yesimo esiphuthumayo.

Ukubuyela kuhulumeni

[hlela | Hlela umthombo]

ISishayamthetho Sikazwelonke: 2016–2018

[hlela | Hlela umthombo]

Mhla zisi-5 kuSepthemba we-2016, uTolashe wafungiswa esihlalweni se-ANC ePhalamende Likazwelonke, indlu ephansi yePhalamende laseNingizimu Afrika . Wangena esikhundleni sikaRaesibe Nyalungu, owashona. Wayeyilungu leKomidi Lomnyango Wezokuxhumana Nobuchwepheshe Bezezibhangqiwe kanye nelungu elinye lamaKomidi Eminyango Owezabasebenzi, Ezolimo, Amahlathi Nezokudoba . Ngesikhathi esifanayo, waqhubeka nokusebenza eKomidini Eliphezulu Likazwelonke le-ANC - futhi kubonakala sengathi wahlala engumsekeli kaMengameli we-ANC uJacob Zuma - kwaze kwafika iNgqungquthela Kazwelonke yama-54 yeqembu ngoDisemba wezi-2017, lapho ehluleka khona ukukhethwa kabusha.

Isikhathi sikaTolashe ePhalamende Likazwelonke sathatha isikhathi esingaphansi kweminyaka emibili: wesula esikhundleni nmhla zingama-25 kuNhlolanja 2018, wanikela ngesihlalo sakhe kuDaniel Jabu Kabini.

uMeya yase-Enoch Mgijma: 2018–2019

[hlela | Hlela umthombo]

UTolashe washiya ePhalamende ukuyokwamukela ukukhethwa njengoMeya WoMasipala Wendawo iEnoch Mgijima, lapho evela khona eMpunalanga Kapa. Wakhethwa mhla zingama-26 kuFebruwari, enana lowo owayesolwa ngokungaphathi kahle uLindiwe Gunuza-Nkwentsha ngokweziyalezo zikaKhongolose.[3][4]

Ihlandla lakhe ehhovisi leMeya lathatha isikhathi esifushane. Ngokhetho likazwelonke lowezi-2019, waqokelwa ukuba abuyele esishayamthetho sikazwelonke, engoweshumi nanye uhlwini likaKhongolose laseMpumalanga Kapa.[5] Ngenva kokukhethwa kwakhe ukuba aye ePhalamende, kwakhethwa uSibusiso Mvana ukuba amelame esikhundleni sobuMeya.[6]

Ukubuyela eSishayamthetho sikazwelonke : 2019–kufika manje

[hlela | Hlela umthombo]

Ekufikeni kwakhe ePhalamende, uTolashe waqokwa njengelunga lesigungu somnyango wezokuthtutha kanye nesigungu sezimali zomphakathi. Ngaphezu kwalokho, mhla zingama-24 kuJuni kowezi-2020, wakhethwa njengosihlalo wesigungu sesikhashana sePhalamende sokuthola owayezogena esikundleni sMcwaningimabhuku jikelele.[7] Lesi gungu saphetha umsebenzi waso ngo-Octoba, futhi satusa ukuba uTsakani Maluleke kube uyena ongena esikhundleni.[8] Ngowezi-2021, uTolashe waqokwa njengelunga lesinye isigungu, iKomiti leSigaba 194 lokuphenya uMvikeli Womphakathi.[9]

ISekele Ngqongqoshe eHhovisi likaMengameli

[hlela | Hlela umthombo]

Mhla ziyisi-6 kuMashi wezi-2023, uMongameli Ramaphosa wamemezela izinguquko zesigungu sikahulumeni lapho uTolashe aqokelwa esikhundleni sokuba iSekela Ngqongqoshe ehhovisi likaMengameli Wabesifazane, Intsha, Nabakhubazekile. Waba isekela likaNkosazana Dlamini-Zuma, owayengungqongqoshe kulomnyango.[10][11]

UNgqongqoshe Wokuthuthukiswa Komphakathi

[hlela | Hlela umthombo]

Nemuva kokhetho likazwelonke lowezi2024, uMongameli Ramaphosa wamqokela esikhundleni sokuba uNgqongqoshe Wokuthuthukiswa koMphakathi ezweni.[12]

Izinsolo zenkohlakalo

[hlela | Hlela umthombo]

Ngo-April wezi-2026, uTolashe wabizelwa phambi kwesigungu sobuqotho sikaKhongolose ngemva kwezinsolo ezithi wathatha izimoto ezimbili zikanokusho zohlobo lwesi-SUV, ezazinikelwe izikhulu zsaeShayina kuMbutho Wabesifazane kaKhongolose, kodwa yena wazinikeza izingane zakhe.[13]

UTolashe wagcina exoshwa uMongameli Cyril Ramaphosa esebenzisa iSigaba 91(2) soMthethosisekelo waseNingizimu Afrika.[14]

Amaphatho

[hlela | Hlela umthombo]
  1. ↑ "National Assembly List" (PDF). Electoral Commission of South Africa. 2019. Kulandwe ngomhlaka 22 July 2023.
  2. ↑ "Deputy Minister". Department of Women, Youth and Persons with Disabilities. (in i-English). Kulandwe ngomhlaka 2023-07-22.[dead link]
  3. ↑ "ANC Eastern Cape Welcomes the Election of Enoch Mgijima Executive Mayor". ANC Eastern Cape (in i-English). 26 February 2018. Kulandwe ngomhlaka 2022-06-16.
  4. ↑ "Three more EC councils in line for troika shakeups". Daily Dispatch (in i-English). 10 January 2019. Kulandwe ngomhlaka 2023-07-22.
  5. ↑ "These are the people who will represent you in Parliament, provincial legislatures". News24 (in i-English). 15 May 2019. Kulandwe ngomhlaka 2022-06-16.
  6. ↑ Bonani, Andisa (2019-07-15). "Fourth mayor in less than three years in EMLM". The Rep (in i-English). Kulandwe ngomhlaka 2023-07-22.
  7. ↑ "Parliament gets the ball rolling on finding SA's new auditor-general". Sowetan (in i-English). 24 June 2020. Kulandwe ngomhlaka 2023-07-22.
  8. ↑ Hunter, Qaanitah (20 October 2020). "Deputy Auditor-General Tsakani Maluleke gets the nod for top job". News24 (in i-English). Kulandwe ngomhlaka 2023-07-22.
  9. ↑ "Parties deploy heavyweights for Busisiwe Mkhwebane probe". Sunday Times (in i-English). 7 April 2021. Kulandwe ngomhlaka 2022-06-16.
  10. ↑ "Ramaphosa bolsters his presidency in cabinet reshuffle". The Mail & Guardian (in i-English). 2023-03-07. Kulandwe ngomhlaka 2023-07-22.
  11. ↑ "Ramaphosa's changes to the cabinet". The Mail & Guardian (in i-English). 2023-03-06. Kulandwe ngomhlaka 2023-07-22.
  12. ↑ "South Africa's 7th administration Cabinet ministers and deputies". EWN (in i-English). 1 July 2024. Kulandwe ngomhlaka 2024-07-01.
  13. ↑ Davis, Rebecca (April 9, 2026). "Minister Sisisi Tolashe to appear before ANC's Integrity Commission over SUV scandal". Daily Maverick (in i-English). Kulandwe ngomhlaka 2026-04-09.
  14. ↑ https://www.news24.com/politics/ramaphosa-fires-social-development-minister-sisisi-tolashe-20260514-0693