Jump to content

Umona

Kubuya ku Wikipedia

 

 

Umona ngokuvamile ubhekisela emicabangweni noma imizwa yokungaqiniseki, ukwesaba, nokukhathazeka ngexa yokuntuleka kwezinto ezithile noma ukuphepha.

Umona ungahlanganisa umuzwa owodwa noma ngaphezulu njengentukuthelo, ukucasuka, ukunganeleki, ukungabi namandla noma ukuyanya. Ngokwencazelo yayo yokuqala, Umona uhlukile kwinzondo, yize la magama amabili womabili adume kakhulu olimini lwesiNgisi, njegoba umona manje nawo uthatha incazelo ekuqaleni eyayisetshenziselwa inzondo kuphela. Le mizwa emibili ivame ukudidaniswa, njengoba ivame ukuvela esimweni esifanayo.

Isenzakalo somona esiboniswe emdwebweni kaDong Ho waseVietnamIVietnam

Umona uwukuhlangenwe nakho okuvamile ebudlelwaneni babantu, futhi ubonakale ezinganeni ezincane ezingaphansi kwezinyanga ezinhlanu.[1][2][3] Abanye abacwaningi bathi umona ubonakala kuwo wonke amasiko futhi uyisici sembulungiswa yonke.[4] Kodwa-ke, abanye bathi umona uwumzwelo wesiko ohlukile.

Umona ungaba ngowokusola noma owesabela, futhi uvame ukuqiniswa njengohlelo lwemizwa enamandla eqine kakhulu futhi lwakhiwe njengokuhlangenwe nakho komuntu kwendawo yonke. Izazi zokusebenza kwengqondo ziphakamise amamodeli amaningana okufunda izinqubo ezibangela umona futhi zithole izici eziholela emona.[5] Izazi zezenhlalo zibonise ukuthi izinkolelo namagugu osiko adlala indima ebalulekile ekunqumeni ukuthi yini ebangela umona nokuthi yini eyakha ukubonakaliswa komona ngendlela eyamukelekayo emphakathini.[6] Izazi zezinto eziphilayo zithole izici ezingase zithonye ngokungazi ukubonakaliswa komona.

Kuwo wonke umlando, abaculi bahlolile itimu yomona emidwebweni, amabhayisikobho, izingoma, emidlalweni, ezinkondlweni, nasezincwadini, futhi Izazi zemfundiso yenkolo zinikeze imibono yenkolo yomona esekelwe emibhalweni yezinkolelo zazo.

Leli gama lisuselwe kwelesi-French jalousie, elakhiwe ku-jaloux (jealous), futhi lisuselwe kwi Low Latin zelosus (egcwele intshisekelo), yona isuselwe egameni lesiGreek ζῆλος (zēlos), kwesinye isikhathi "omona", kodwa kaningi ngomqondo omuhle elisho "ukuncintisana, intshisekelo, amandla" (elinomsuka osho "ukubilisa, ukubola"; noma "imvubelo"). [kudingeka umthombo] Umona"wolimi lwebhayibheli" ungaziwa ngokuthi "ukungabekezeleli ukungathembeki" kanti esingisini esiphakathi esithi zealous is good. Elinye igama lokuqala elithi gelus lisho "ukuphatha nokusola" igama lase seliphenduka jelus.[7]

Izikhombo

[hlela | Hlela umthombo]
  1. Hart. "Jealousy in 6-month-old infants". Infancy 3 (3): 395–402. doi:10.1207/s15327078in0303_6. PMID 33451216.
  2. Hart. "When infants lose exclusive maternal attention: Is it jealousy?". Infancy 6: 57–78. doi:10.1207/s15327078in0601_3.
  3. Shackelford. "Romantic jealousy in early adulthood and in later life". Human Nature 15 (3): 283–300. doi:10.1007/s12110-004-1010-z. PMID 26190551.
  4. Buss DM (December 2001), "Human nature and culture: an evolutionary psychological perspective", J Pers 69 (6): 955–78, doi:10.1111/1467-6494.696171, PMID 11767825.
  5. Jealousy as a Specific Emotion: The Dynamic Functional Model. p. 272–287.
  6. A Sociology of Jealousy. p. 171–189.
  7. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named auto