Jump to content

Uthimba

Mayelana Wikipedia

Checkmate2

Uthimba ngumdlalo woqwembe phakathi kwabadlali ababili. Lomdlalo ubuye ubizwe ngokuthi uthimba lomhlaba ukuze uhlukaniswe kweminye imidlalo ehlobene nawo, efana ne-xiangqi (uthimba lwaseShayina) kanye ne-shogi (uthimba lwaseJaphani). Uhlobo lothimba olukhona manje lwadabuka kwelaseSpaniya naseYurophu eseningizimu engxenyeni yesibili yekhulu le-15 emva kokuthubeka kusuka kumdlalo ofanayo kodwa omdala odabuka eNdiya obizwa chaturanga. Namuhla uthimba liwumdlalo onesibunge umhlaba wonke, odlalwa izigidi zabantu emhlabeni jikelele.

Uthimba umdlalo weqhingasu elingumkhanyango futhi alubandakanyi ukwaziswa okufihliwe. Ludlalwa oqwembeni lothimba olunamagcagcane angama-64 alungiswe okocansi lwemigqa eyisiphohlongo. Lapho uqala, umdlali ngamunye ulawula izinkomo eziyishumi mesithupha: inkosi eyodwa, indlovukazi eyodwa, imibhosho emibili, abefundisi ababili, izinkweli ezimbili, nezintindili eziyisiphohlongo. Umdlali onezinkomo ezimhlophe nguyena owenza umdiki wokuqala, bese kulandela umdlali wezinkomo ezimfipha. Impokophelo yomdlalo ukuthumba inkosi yomufo, njengoba lapho inkosi ibhekene nohlaselo futhi ingekho indlela yokuohunyuka. Kukhona nezindlela ezimbalwa lapho umdlalo ungaphetha engekho ogobuphondo.

Uthimba oluhleliwe lwaduma ekhulwini lwe-19. Imincintiswano yothimba yanamuhla ilawulwa ezizweni zonke i-FIDE (inhlangano yoThimba yezizwe).

I-International Chess Federation (FIDE, ngesi-French Fédération Internationale des Échecs) yinhlangano ehlanganisa izinhlangano ze-chess kazwelonke ezingaphezu kuka-200 ezivela emazwenikazi amahlanu. Yasungulwa eParis (eFrance) ngoJulayi 20, 1924, isiqubulo sayo sithi "Gens una Sumus" (SinquMndeni owodwa, ngesiLatini).

I-FIDE inesibopho sokhuhlela imiqhudelwano ye-World Chess (bobubili ubulili, kokubili kwabadala nabancane) kanye nama-Chess Olympiads. Isungula imithetho nemthethonqubo yomdlalo futhi yengamele ukusetshenziswa kwayo. Ibala izilinganiso ze-Elo zabadlali futhi ibaklomelise ngezihloko zamazwe ngamazwe ezihlonishwayo.

World Chess Champion

[hlela | Hlela umthombo]

Ngo-1886, amakilabhu amathathu e-chess aseMelika ahlela inselete phakathi kwamakhosi amabili avelele angaleso sikhathi: Wilhelm Steinitz (i-Ostriya) kanye no-Johannes Zukertort (IJalimani). Ukuze bakwenze kwaziwe kabanzi, bamemezela ukuthi owinile wayezomenyezelwa "njengompetha bomhlaba". USteinitz uwinile. Ukusuka lapho, ompetha bakhetha abamelene nabo bese bebeka umdlalo nezimo zezomnotho.

Ngo-1924 i-FIDE yasungulwa futhi yazama ukulawula imiqhudelwano yomhlaba, kodwa imizamo yayo yehluleka lapho ibhekene nentando engenakunqotshwa yabashayi abahlukahlukene. Ngo-1946, ngemva kokushona kuka-Alekhine, i-FIDE yathatha isinyathelo esiwujuqu futhi yabeka isisekelo sokukhethwa kwabazokhethwa esihlokweni esasinqenamuntu kanye mendlela okwakuzanqunywa ngayo abaqhudelanayo bakusasa.

I-chess yokuxhumana

[hlela | Hlela umthombo]

Kuwuhlobo Iwe-chess lapho izimbangi zidlulisela iminyakazo yazo komunye nomunye nge-imeyili. Isikhathi sokuphendula silinganiswa ngezinsuku futhi umdlalo ungahlala izinyanga noma iminyaka.

I-International Correspondence Chess Federation (ICCF) [2] eyasungulwa ngo-1951, iphete ukuhlela ama-Olympiads ayo kanye nama-World Champinships.

World Championships

[hlela | Hlela umthombo]
#IminyakaUmpethalIzwe
11950-1953Cecil Purdy Australia[3]
21956-1959Viacheslav RagozinSoviet Union[4]
31959-1962Alberic O'Kelly Belgium[5]
41962-1965Vladimir ZagorovskySoviet Union[6]
51965-1968Hans Berliner United States[7]
61968-1971Horst Rittner Germany[8]
71972-1976Jacob EstrinSoviet Union[9]
81975-1980Jorn Sloth Denmark[10]
91977-1983Tonu Oim Estonia[11]
101978-1984Vytas Palciauskas United States[12]
111983-1989Fritz Baumbach Germany[13]
121984-1991Grigory Sanakoev Russia[14]
131989-1998Mikhail Umansky Russia[15]
141994-2000Tonu Oim Estonia[16]
151996-2002Gert Timmerman Netherlands[17]
161999-2004Tunc Hamarat Austria[18]
172002-2007Ibar Bern Norway[19]
182003-2005Joop van Oosterom Netherlands[20]
192004-2007Christophe Leotard France[21]
202004-2011Pertti LehikoinenFimland[22]
212005-2008Joop van Oosterom Netherlands[23]
222007-2010Aleksandr Dronov Russia[24]
232007-2010Ulrich Stephan Germany[25]
242009-2011Marjan Semri Slovenia[26]
252009-2013Fabio Finocchiaro Italy[27]
262010-2014Ron Langeveld Netherlands[28]
272011-2014Aleksandr Dronov Russia[29]
282013-2016Leonardo Ljubicic Slovenia[30]
292015-2018Aleksandr Dronov Russia[31]
302017-2019Andrey Kochemasov Russia[32]
312019-2022Fabian Stanach
Christian Muck
Ron Langeveld
 Poland
 Austria
 Netherlands
[33]
322020-2022Jon Edwards United States[34] .

Ama-Olympics e-ICCF

[hlela | Hlela umthombo]
#IminyakaIndondo YegolideIndondo YesilivaIndondo Yethusi
01.1949-1952HungaryCzechoslovakiaSweden
02.1952-1955CzechoslovakiaSwedenGermany
03.1958-1961Soviet UnionHungaryYugoslavia
04.1962-1964Soviet UnionDemocratic GermanySweden
05.1965-1968CzechoslovakiaSoviet UnionFederal Germany
06.1968-1972Soviet UnionCzechoslovakiaDemocratic Germany
07.1972-1976Soviet UnionBulgariaGreat Britain
08.1977-1982Soviet UnionHungaryGreat Britain
09.1982-1987Great BritainFederal GermanySoviet Union
10.1987-1995Soviet UnionEnglandDemocratic Germany
11.1992-1999Czechoslovakia
Germany
Canada
Scotland
12.1998-2004GermanyLithuaniaLatvia
13.2004-2009GermanyCzechiaPoland
14.2002-2006GermamyLithuaniaUnited States
15.2006-2009NorwayGermanyNetherlands
16.2010-2016CzechiaGermanyFrance
17.2009-2012GermanySpainItaly
18.2012-2016GermanySloveneSpain
19.2016-2021BulgariaGermanyCzechia
Poland
20.2016-2019GermanyRussiaSpain
21.2020-2023GermanyLuxemburgUnited States

Izithenjwa

[hlela | Hlela umthombo]
  1. FIDE
  2. ICCF
  3. 1°. World Championship
  4. 2°.World Championship
  5. 3°.World Championship
  6. 4°.World Championship
  7. 5°.World Championship
  8. 6°.World Championship
  9. 7° World Championship
  10. 8° World Championship
  11. 9° World Championship
  12. 10° World Championship
  13. 11° World Championship
  14. 12° World Championship
  15. 13° World Championship
  16. 14° World Championship
  17. 15° World Championship
  18. 16° World Championship
  19. 17° World Championship
  20. 18° World Championship
  21. 19° World Championship
  22. 20° World Championship
  23. 21° World Championship
  24. 22° World Championship
  25. 23° World Championship
  26. 24° World Championship
  27. 25° World Championship
  28. 26° World Championship
  29. 27° World Championship
  30. 28° World Championship
  31. 29° World Championship
  32. 30° World Championship
  33. 31° World Championship
  34. 32° World Championship