Izithelo



Kumchazazitshalo, isithelo siwuhlaka oluzala imbewu ezitshalweni eziqhakazayo olubumbeka esizalweni ngemuva kokuqhakaza.
Izithelo yizindlela izitshalo eziqhakazayo (ezaziwa nangokuthi ama-angiosperms ) ezisabalalisa imbewu yazo. Izithelo ezidliwayo ikakhulukazi sekuyisikhathi eside zisakazwa kusetshenziswa ukufuduka kwabantu nezilwane ebudlelwaneni obusondelene obuyindlela yokusakazeka kwembewu kweqembu elilodwa nokondleka kwelinye; empeleni, abantu nezilwane eziningi sebencike ezithelweni njengomthombo wokudla .Ngenxa yalokho, izithelo zibanga ingxenye enkulu yomkhiqizo wezolimo emhlabeni, kanti ezinye (njenge- iphumezi nehalananda ) zithole izincazelo eziningi zamasiko nezimpawu.
Ekusetshenzisweni kolimi okuvamile, "isithelo" ngokujwayelekile sisho izakhiwo ezihambisana nembewu (noma umkhiqizo) wezitshalo ezivame ukuba mnandi noma zimuncu futhi zidliwe endaweni eluhlaza, njengama- iphumezi, ubhanana, umhleke, umhlina, intshungwa, kanye namaumkomfana. Lapho lisetshenziswa ngokomcazazitshalo igama elithi "izithelo" lifaka izinhlaka eziningi ezingenziwanga ezivame ukubizwa ngokuthi "izithelo", ezifana nati, izindumba zamaqobolondo, izikhwebu zombila, intshelane, kanye nomdloyo okusanhlamvu.
Amagama wezithelo
[hlela | Hlela umthombo]African Star fruit - isAlasazane
Apple - iPhumezi
Apricot - umNozane
Avacado - uKwatapheya
Banana - iBhanana
Blackberry – iJingijolo
Blueberry – iNhlamvulu
Calabash – uSelwa
Cherry – uMantshibe
Cranberry – isiThubuka
Coconut – umQhekezani
Dragon Fruit – inHlabangwane
Granadilla - iJembuluka
Grapes - umHleke
Grape fruit – iKhakhangeji
Guava - isiPhofu
Figs - iKhiwane, umDenda, iKhukhuboya, umNcongo, isAbumu, umPoba
Kiwi - umGqumunundu
Kumquat - umChoko
Lemon - umHlina
Lime - umCako
Lychee - umGebezani
Mulberry - iTshalo
Mango - umKanya
Morula - umGano
Naartjie - iNgeji
Orange - inTshungwa
Passion fruit - isiMiliminci
Papaya - iNhlwanyene
Peach - umThobokala
Pear - umGanandoda
Plantain - uKhova
Prickly Pear - umTolofiya; iBhoma
Plum - umTshudansomi
Pineapple - inHlabanjano
Pomegranate - umHalinadi
Tangerine - umThamuji
Raspberry - umKleleva
Strawberry - umKomfanaka
StarFruit - umKwezi
Watermelon - iKhabe
ugqumugqumu
IBhonsi - Salacia Kraussi
UbuKhwebelezane - Berry of ubuKhwebezane
UDonqa - Sesamum Indicum
UmGulukuza - Strychnos mackenii
UGqumgqumu - Cape Gooseberry
UGwenya - Harpephyllum
InGqasundu - Berry of isundu palmetto
Umhlalanyoni - Tassel Berry
Uhlukwe - Arum Lily
IsiKhwali - Vigna Triloba
UmNanja - Berry of umNanja
UmNcaka - Erythroxylon Pictum
AmaNombela - Fruit of umNombela
UmNukwe - Berry of umNukwe
UNdala - Hyphaene coriacea
UmNdoni - Eugenia Cordata
INsinsi - Berry of iNsinsi
IsiNwazi - Cissus Cuneifoila
UmNyezane - Cape Willow
IPhubhulu - Mimusops
IQathe - fruit of umQathe
IsiQathaqatha - Berry of IsiQathaqatha
UmQokolo - Kei Apple
UmQoqo - fruit of umQoqo
UmSobo - Nightshade
Thangazane - Luffa sphaerica
InTeshe - Berry of inTeshe
InTongwane - Berry of inTongwane
ITunduluka - Ximenia caffra
UmTulo - fruit of umViyo
UmGwinya - fruit of umGwinya
Dried fruit (any kind) - iBhuncana
UNokahlu - bird lime
INqakadi - Acorn
Ground nuts – umkhwili